آیین مسلمانی/حق دستگیری از فرو افتادگان


- 1,129 بازدید

چهارمین حق
یقیل عثرته
«حق همیاری، دستگیری از فروافتادگان»
«صاحبان منزلت اجتماعی را باید پاس داشت.»
چهارمین حق از حقوق یک مسلمان آن است که جامعه اشتباهات او را جبران کند و در صورت درخواست، وی را در حل مشکلاتش یاری رساند.
ترکیب «اقال عثرته» چنانکه مرحوم سید علی خان در شرح صحیفه سجادیه تصریح دارند ـ و کتاب های لغت عربی نیز اشاره کرده اند ـ به معنای «بلند کردن کسی از سقوط»
است. [۱] طبیعی است که این فراز وقتی درباره خداوند به کار می رود، به معنای «بخشیدن گناه» است. چنانکه خداوند گاه به نام «مقیل العثرات»[۲]، خوانده شده و گاه
با خطاب «اقلنی عثرتی»[۳] مورد مناجات واقع گردیده است.
پس می توان گفت به فرموده رسول اکرم صلی الله علیه و آله، مسلمانان وظیفه دارند تا هرگاه مسلمانی فرو افتاد، او را بلند کنند و هرگاه دچار شکست های روحی شد، او را همراهی نمایند و اگر با مشکلات اقتصادی مواجه گشت، او را مدد رسانند.
در واقع این حق اشاره به این موضوع دارد که جامعه اسلامی به عنوان یک کلیت باید از عضو خود حمایت کند پس کلام رسول الله صلی الله علیه و آله در صدد آن است که مرز باریکی میان صدقه دادن و حمایت جامعه (به معنای ایجاد فرصت برای حل مشکلات و جبران گذشته چه از نظر روحی و چه از نظر مالی) به وجود آورد. صدقه دادن تنها کمک فرد به فرد است اما «یقیل عثرته» به معنای اعتباری است که فرد مسلمان در جامعه اسلامی دارد و به پشتوانه می‌ماند. به این صورت که جامعه اسلامی باید به فرد فرصت جبران خطا دهد.
رسول خدا صلی الله علیه و آله در این باره فرموده اند: «آیا خبر دهم شما را که چه کسی است بد ترین مردم؟ صحابه جواب دادند: کسی که مردم را دوست ندارد و مردم هم او را دوست ندارند. پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: آیا خبر دهم شما را که چه کسی از این فرد هم بدتر است؟ صحابه عرض کردند: بله یا رسول الله. و حضرت فرمودند: کسی که دیگران را از سقوط نجات نمی دهد و عذر آن ها را نمی پذیرد و خطای آن ها را نمی پوشاند.» [۴]
در این باره مرحوم کلینی روایتی را از امام صادق علیه السلام نقل می کند که می فرمایند: خداوند سبحان می فرمایند: مردمان خانواده من هستند، پس هر کس با ایشان مهربانتر باشد و در راه برآورده کردن نیازهای آن ها کوشاتر باشد، نزد من محبوبتر است.» [۵]
امام صادق علیه السلام نیز می فرمایند: «چهار گروه هستند که خداوند روز قیامت به آن ها به مهر نظر می کند.» و سپس اولین گروه را «من أقال نادماً» معرفی می فرمایند.[۶]
یعنی کسی که اگر با دیگری معامله کرد و آن طرف پشیمان شد، از معامله چشم می پوشد.
همینطور شیخ طوسی از پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله روایت می کند: «من قضی لأخیه المؤمن حاجهً کان کمن عبد الله دهره: هر کس یک حاجت برادر مؤمنش را برآورده سازد، همانند کسی است که خدا را در تمام عمر خویش عبادت کرده است.» [۷]
و عظیم تر روایتی است که قرب الاسناد از رسول الله صلی الله علیه و آله نقل کرده که می فرمایند: «هرکس حاجت مؤمنی را برآورده سازد، خداوند حاجت های بسیاری را برای او برآورده می سازد که کمترینش بهشت است»[۸] و امام صادق علیه السلام این امر را از بیست حج بالاتر برمی شمارد. [۹]
باید توجه داشت بسیاری از ما دوست داریم که به وسیله ای که می پسندیم به خداوند نزدیک شویم، در حالی که راه های وصول به خداوند، اگرچه بسیار است، ولی به حکم
فرموده صاحبان شریعت، یکی از نزدیک ترین راه ها، کمک به انسان های بی بضاعت و دستگیری از خلق خداست. روایات بسیاری است که کمک رساندن به مسلمانان آن هم در شرایط
سخت را از حج بالاتر برمی شمارد و از عبادات دیگر برتر می داند و همین می تواند راهگشای ما در تقرّب به خداوند و حل مشکلات باشد. فراموش نکنیم آن چه می تواند گره از کار فروبسته ما بگشاید، یک دعای خیری است که از دلی خسته بر می خیزد و آن چه می تواند قفلی بر همه درهای رحمت بزند، گاه تنها یک لحظه غفلت از این امر است.
امام صادق علیه السلام می فرمایند:اگر مسلمانی دست نیاز به سوی مسلمانی دراز کند در حالی که او بتواند حاجتش را برآورده سازد، و این کار را انجام ندهد، خداوند روز قیامت او را به شدت توبیخ می کند و به او می گوید:برادرت پیش تو آمد و از تو خواسته ای داشت و من برآوردن آن را در دست تو قرار دادم و تو انجام ندادی و به ثواب این کار بی رغبتی کردی، به عزتم سوگند که در قیامت به هیچ حاجت تو اعتنا نمی کنم، چه اهل عذاب باشی و چه آمرزیده.» [۱۰]
توجه کنیم که طبق صریح این روایت، این ما نیستیم که حاجت کسی را برآورده می سازیم، بلکه خداوند ما را وسیله این امر قرار می دهد و این لطفی است که خداوند نسبت به ما روا داشته است تا از این طریق به ثوابی برسیم در این باره امام کاظم علیه السلام می فرمایند:
هر کس برادر مؤمنش برای حاجتی پیش او می آید، این در حقیقت رحمتی است از جانب خدا که به
او روی آورده است. پس اگر آن رحمت را قبول کرد، خود را به ولایت ما پیوند زده است و به ولایت خدا متّصل شده است. اگر آن مؤمن را رد کرد و حاجتش را برآورده نکرد در حالی که می تواند، خداوند در قبر ماری از آتش بر او مسلط می کند.» [۱۱]
بالاتر روایتی است از امام صادق علیه السلام که می فرماید: «هر مؤمنی که برادر مؤمن نیازمند خود را از مال خویش محروم کند، به خدا قسم طعم بهشت را نچشد و از شراب بهشت ننوشد.» [۱۲]
در این جا مناسب است به فرموده امیرالمؤمنین علیه السلام در نهج البلاغه توجه کنیم که می فرمایند: «لغزش جوانمردان (صاحبان موقعیت اجتماعی) را چشم بپوشید و به آن ها در برخواستن کمک کنید چراکه هرگاه فرو افتند با دستگیری ویژه ای از جانب خداوند، می توانند برخیزند.» [۱۳]
پایان سخن آن که: چنانکه معلمان اخلاق گفته اند، مسامحه در کمک به خلق یا ناشی از عداوت و حسد است و یا از بُخل، ریشه می گیرد و این‌ها صفاتی است که انسان را در منجلاب و تباهی غوطه ور می سازد. [۱۴] و بر این نکته می توان اضافه کرد که این گونه مسامحه کردن، ناشی از آن است که اولاً: ما خود را مالک آن چیزهایی میدانیم که در اختیار داریم و می پنداریم این توانایی به سبب استحقاق ماست که نصیبمان شده است، در حالی که همه این امور جز به لطف خداوند و به رسم امانت به دست ما نرسیده است.
در اینجا منطق عدل الهی ضمن پذیرش اصل مالکیت و ثروت مشروع و حلال، برای جامعه حقی قائل است که باید ادا شود و خداوند این حق را به فرد مسلمان یادآوری می‌کند
و استیفای آن را نمایندگی می‌کند.
یادآوری لطف و توفیق الهی در کسب موفقیت‌های فردی، اشاره به همین موضوع است. و به همین جهت است که فرد همواره باید در رابطه با جامعه مسوول باشد.
ثانیاً: به خداوند یقین نداریم و می پنداریم اگر مالی را به کسی دادیم، از اموال خود کاسته ایم در حالی که خداوند وعده داده است که چندین مقابل آن را به ما ارزانی دارد:
طریقت به جز خدمت خلق نیست            به تسبیح و سجاده و دلق نیست
ره   نیـک   مردان    آزاده   گیر            چو استاده ای  دست  افتاده  گیر
[۱] . ریاض السالکین، ج۳، ص۱۰۷٫
[۲] . وسائل الشیعه، ج۵، ص۲۹۶٫
[۳] . دعای کمیل / صحیفه سجادیه، دعای ۲۰۱٫
[۴] . الامالی، ص۳۸۱٫
[۵] . کافی، شیخ کلینی، ج۲، ص۱۹۹٫
[۶] . الخصال، ص۲۲۴٫
[۷] . الامالی، شیخ طوسی، ص۴۸۲٫
[۸] . قرب الاسناد، ص۱۱۹٫
[۹] . کافی، شیخ کلینی، ج۲، ص۱۹۳٫
[۱۰] . الامالی، شیخ طوسی، ص۹۹٫
[۱۱] . الکافی، مرحوم کلینی، ج۲، ص۱۹۶٫
[۱۲] . ثواب الاعمال، ص۲۴۰٫
[۱۳] . نهج البلاغه، کلمات قصار، ۲۱٫
[۱۴] . معراج السعاده، مرحوم نراقی، ص۳۸۴٫

اولین کسی باشید که این پست رو میپسنده!

Print Friendly, PDF & Email



  • درباره ثنا

    به نام الله مهربان خدایی که با نهایت لطف و رحمتش زندگی بخشید و قطعه ای از پازل هستی قرارم داد امید که آنی بشوم که او دوست دارد. همو که راههای تازه و درهای پیروزی را با کلیدهای طلایی مهرش میگشاید و آدمی را با دوستی مهربانی تلاش در راهش و توکل به خود به موفقیتهای چشمگیر میرساند.لیلا غلامی هستم ساکن شهرستان دوست داشتنی و خوب جهرم نابینا لیسانس روانشناسی و در مسیر موفقیتم با تکیه بر خدای بزرگ که درسهایی به من داد که متوجه بشم بهترینم خودش هست و عالیترین زندگی برام در دست خودش و من هرچه از او درس میگیرم بیشتر از نعمت هاش و زندگی لذت میبرم.خدایی که با همه وجود فهمیدم اگر قدمی برداری و حرکتی کنی قدمهای پر برکتش رو برات بر خواهد داشت و اگر دریچه ای از سمت نور رو گشودی درهای رحمتش رو پیاپی به سمتت باز خواهد کرد.جستجوگر و حقیقت طلبم دغدغه های من روشن شدن حق نابودی باطل در همه ابعاد زندگی و علم و پیروزی حقیقت و راستیهاست.برخی فعالیتها علایق و افتخارات مهم:انتقال پیامهای مهم در جهت هدفی مهمتر.فعالیتهای قرآنی و فرهنگی مجازی و بیرونی.شناخت مبانی روانشناسی حقیقی مهدویت طب سنتی اسلامی و خودشناسی.استفاده از رسانه های جمعی منور کتابها و مقالات و برنامه های متنوع و مفید.و مهمتر اینکه یادگار شهیدم داییهایی که دوستان قدیمی و تازه من هستند آشنایانی مهربون و خانواده ای با درک هوادار و دلسوزی دارم و امامی که همه جا و همه وقت در نهایت محبت مرا میفهمد و اگر چشمهای زخم خورده از تیر خطاهای خود و بیگانه به سمتمان را از این آلودگی پاک کنیم میفهمیم که او و خاندان پاکش و کلام خدایش با تک تک ما چنینند...
    این نوشته در کتاب, مذهبی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

    8 پاسخ به آیین مسلمانی/حق دستگیری از فرو افتادگان

    1. شهاب می‌گوید:

      سلام خانوم ثنا مرسی که این مطالب زیبا و آموزنده رو میزارید تشکر

    2. سلام خانم غلامی مرسی از پست زیبایی که گذاشتید دستتان درد نکنه

    3. ثنا می‌گوید:

      سلام خدمت شما بزرگواران خواهش میکنم ممنون

    4. مهدی ترخانه می‌گوید:

      سلام
      بنظرم اگه این طوری بود دنیا گلستان میشد. در مورد صدقه با این رفتار کمیته امداد پیشنهاد میکنم مثل من صدقه های هر چند اندک رو در صندوق های مطمئن ذخیره و به مستمند واقعی برسونیدش مثلا در قلک. بعد از اینکه مبلغی قابل توجه شد . اقدام به انفاق اون بکنیم در این صورت به مستمند واقعی خواهد رسید .

    5. بهنام نصیری بهنام نصیری می‌گوید:

      سلام ثنا خانم
      ممنون و دستتون درد نکنه

    6. امیر رضا رمضانی می‌گوید:

      سلام
      ممنون و تشکر باوت مطالب آموزنده

    7. ثنا می‌گوید:

      سلام بسیار ممنون از هر دوی شما خواهش میکنم

    دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

    Question   Razz  Sad   Evil  Exclaim  Smile  Redface  Biggrin  Surprised  Eek   Confused   Cool  LOL   Mad   Twisted  Rolleyes   Wink  Idea  Arrow  Neutral  Cry   Mr. Green