به مناسبت بزرگداشت شیخ مفید رحمتالله علیه: زندگینامه ی مختصر از شیخ مفید


- 252 بازدید

با سلام خدمت دوستان و بزرگواران سایت شب روشن.
امروز مصادف هست با بزرگداشت شیخ مفید رحمتالله علیه, ضمن گرامیداشت این روز, بهمین مناسبت زندگینامه ای مختصر از این فقیه متکلم رو خدمتتون تقدیم میکنم.
شیخ مفید

محمدبن محمدبن نعمان، معروف به شیخ مفید فقیه و متکلم مشهور شیعی است. حضرت صاحبالزمان صلواتالله علیه در ابتدای توقیعی که برای او صادر نمودند. او را به “شیخ مفید” ستودند. همچنین ابن ال نّدیم در فن دوم از مقاله پنجم (ال فهرست) که درباره متکلمین شیعه بحث می کند، از او به عنوان (ابن ال معلم) یاد می کند و ستایش می نماید. او در سال ۳۳۸ متولد و در سال ۴۱۳ درگذشته است.
•لقب شیخ مفید[
در کتاب “مجموعه ورّام” نوشته «ورام بن ابی فراس مالکی اشتری» متوفی ۶۰۵ هجری آمده است: “مفید در اصل از “عکبرا” واسط شهرکی بین بغداد و سامرای امروز در ناحیه دهکده دُجیل واقع در سه یا چهار فرسخی بغداد و عکبرا در همین مسیر واقع در ده فرسخی بغداد بوده است.
در ایام کودکی همراه پدرش به بغداد آمد و نزد ابو عبدالله معروف به “جعل” به تحصیل پرداخت. سپس به مجلس “ابو یاسر” که در دروازه خراسان تدریس می کرد، حضور یافت. چون ابو یاسر از عهده بحث و پرسش های او درمانده شده او را به “علیبن عیسی رمّانی” که از بزرگان علمای کلام بود، ارجاع داد و گفت: چرا به نزد او نمیروی تا از او استفاده کنی؟ مفید گفت: او را نمی شناسم و کسی را ندارم تا مرا به او معرفی کند. ابو یاسر یکی از شاگردان خود را همراه او کرد و نزد رمانی فرستاد چون مجلس رمانی از فضلا و دانشمندان پر بود، مفید در صف آخر نشست و به تدریج که مجلس خلوت شد، نزدیکتر رفت.
در آن اثناء مردی از اهل بصره آمد و از رمانی پرسید چه می فرمایید؟ درباره حدیث غدیر (که به عقیده شیعه پیغمبر اکرم صلیالله علیه و آله امیرالمؤمنن علی علیهالسلام را جانشین بلافصل خود گردانید” و داستان غار (که به اعتقاد اهل سنت دلیل بر خلافت ابوبکر است)؟ رمانی گفت: داستان غار درایت (یعنی امری مسلم و معقول) است و حدیث غدیر روایت و منقول می باشد و آنچه از درایت و امر مسلم استفاده می شود از روایت مستفاد نمی گردد. مرد بصری سکوت کرد و برخاست و از مجلس بیرون رفت.
در این موقع مفید خود را به رمانی نزدیک گردانید و گفت: سوال دارم. رمانی گفت: بگو! شیخ مفید گفت: چه می فرمایید درباره کسی که بر امام عادل خروج کند و با وی جنگ نماید؟ رمانی گفت: او کافر است، بعد گفت: نه فاسق است. شیخ مفید پرسید: راجع به امامت امیرالمؤمنین علیبن ابیطالب علیهالسلام چه می گویید؟ رمانی گفت: او امام است. مفید گفت: درباره طلحه و زبیر (دو آتش افروز جنگ جمل بر ضد امیرالمؤمنین بودند) چه می فرمایید؟ رمانی گفت: آنها از این عمل توبه کردند. شیخ مفید گفت: جناب استاد! داستان جنگ جمل درایت و امر مسلمی است و توبه کردن طلحه و زبیر روایت می باشد!! رمانی که متوجه موضوع شد گفت: مگر موقعی که آن مرد بصری از من سئوال کرد تو حاضر بودی؟
شیخ مفید گفت: آری: رمانی گفت: این سخن به جای آنچه من گفتم! اشکال تو وارد است!! آنگاه پرسید: تو کیستی و نزد کدام یک از علمای این شهر درس می خوانی؟ مفید گفت: نزد شیخ ابو عبدالله جعل. رمانی گفت: بنشین تا من مراجعت کنم. سپس برخاست و به درون خانه رفت و پس از لحظه ای برگشت و نامه ای سربسته به وی داد. گفت: این را به استاد خود بده. مفید نامه را آورد و به استادش تسلیم کرد. استاد نامه را گشود و شروع به قرائت آن کرد و طی مطالعه آن به خنده افتاد. پس از قرائت نامه گفت: رمانی ماجرائی را که میان تو و او در مجلس وی روی داده نوشته و سفارش تو را نموده و تو را ملقب به “مفید” کرده است.
در صورت صحت این خبر وجه جمع بین آن و نامه های امام زمان عجلالله تعالی فرجهالشریف که در آنها از شیخ صدوق به “شیخ مفید” یاد نموده است، می تواند این باشد که امام علیهالسلام×××× سخنان دیگران درباره شیخ مفید
•شیخ مفید از دیدگاه دانشمندان
[ شیخ مفید از دیدگاه دانشمندان شیعه و سنى داراى جایگاهى رفیع است که به کلماتى از بزرگان اشاره مىکنیم:

  1. نجاشى، شاگرد نامدار و مورد اعتماد شیخ مفید درباره او مى گوید: «محمدبن محمدبن نعمان بن عبدالسلام بن جابر بن نعمان بن سعید بن جبیر، شیخ و استاد ما است – که رضوان خدا بر او باد – فضل او در فقه و حدیث و ثقه بودن او مشهورتر از آن است که توصیف شود. او تالیفات متعددى دارد».
  2. شیخ طوسى، شاگرد ارزنده مکتب او درباره استاد در «فهرست» مىنویسد: «محمدبن محمدبن نعمان، معروف به ابن ال معلم از متکلمان امامیه است. در عصر خویش ریاست و مرجعیت شیعه به او منتهى گردید. در فقه و کلام بر هر کس دیگر مقدم بود. حافظه خوب و ذهنى دقیق داشت و در پاسخ به سؤالات، حاضر جواب بود او بیش از ۲۰۰ جلد کتاب کوچک و بزرگ دارد».
  3. ابن حجر عسقلانى نیز درباره او مىگوید: «او بسیار عابد و زاهد و اهل خشوع و تهجد بود و مداومت بر علم و دانش داشت. جماعت بسیارى از محضر او بهره بردند. او بر تمام شیعیان حق دارد. پدرش در «واسط» زندگى مى کرد و به آموزگارى مىپرداخت و در «عکبرى» کشته شد. گفته مىشود که عضدالدوله به ملاقات او مىشتافت و هنگام مریضى به عیادت او مىرفت».
  4. عماد حنبلى، یکى دیگر از دانشمندان اهل سنت درباره او مىگوید: «او بزرگى از بزرگان امامیه و رئیس بخش فقه و کلام و مباحثه مىباشد. او با پیروان هر عقیده به مباحثه و مناظره مىپرداخت. موقعیت شایان توجهى در تشکیلات دولت آل بویه داشت. او صدقه فراوان مىداد. بسیار اهل خشوع و تهجد و اهل نماز و روزه و خوش لباس بود.

او مورد زیارت و ملاقات عضدالدوله قرار مىگرفت. نزدیک ۷۶ سال عمر کرد و بیش از ۲۰۰ جلد تالیف دارد. تشییع جنازه او شهرت دارد. در تشییع او بیش از ۸۰ هزار نفر از شیعیان شرکت جستند و درگذشت او در ماه رمضان بود. رحمت خدا بر او باد…».
•اساتید[
از جمله اساتید اویند:

  1. ابن قولویه قمى
  2. شیخ صدوق
  3. ابن ولید قمى
  4. ابوغالب زرارى
  5. ابن جنید اسکافى
  6. ابوعلى صولى بصرى
  7. ابو عبدالله صفوانى

•شاگردان[
از شاگردان اویند:

  1. سید مرتضى علم الهدى
  2. سید رضى
  3. شیخ طوسى
  4. نجاشى
  5. ابوالفتح کراجکى
  6. ابوعلى جعفربن سالار

•تالیفات[
بنابر نقل شیخ طوسى، شاگرد برجسته شیخ مفید وى بالغ بر ۲۰۰ عنوان کتاب تألیف نموده است. نجاشی ۱۷۱ جلد کتاب از تالیفات شیخ را ذکر کرده است که اسامی برخی از آنها به این ترتیب است:
در فقه:

  1. المقنعه
  2. الفرائض الشرعیه
  3. احکام النسا.

در علوم قرآنی:

  1. الکلام فی دلائل القرآن
  2. وجوه اعجاز القرآن
  3. النصره فی فضل القرآن
  4. البیان فی تالیف القرآن

در علم کلام و عقائد:

  1. اوائل المقالات
  2. نقض فضیله المعتزله
  3. ال افصاح
  4. ال ایضاح
  5. ال ارکان.

و کتاب ال ارشاد: قدیمی ترین متن تاریخی که پس از طبری گزارش های حادثه عاشورا را بی واسطه از کتاب هشام کلبی نقل کرده است، کتاب «ال ارشاد» شیخ مفید است. شیخ مفید خود در این کتاب تصریح کرده که اخبار مربوط به این واقعه را از روایات کلبی نقل کرده است.
•سیره شیخ مفید[
ابوعلى جعفرى که داماد مفید بوده است، مىگوید: «مفید شب ها مختصرى مىخوابید و بقیه شب را به نماز یا مطالعه یا تدریس یا تلاوت قرآن مجید مىگذرانید».
•وفات[ شیخ مفید رحمتالله علیه
شیخ مفید در سال ۴۱۳ در بغداد، پس از ۷۵ سال تلاش و خدمت ارزنده درگذشت و مورد تجلیل فراوان مردم و قدردانی علما و فضلا قرار گرفت و به تعبیر شاگرد بزرگوارش شیخ طوسی که خود حاضر در صحنه بوده است، روز وفات او از کثرت دوست و دشمن برای ادای نماز و گریستن بر او، همانند و نظیر نداشته است.
هشتاد هزار تن از شیعیان او را تشییع کردند و سید مرتضی علم الهدی بر او نماز گزارد و در حرم مطهر امام جواد علیهالسلام پائین پای آن حضرت و نزدیک قبر استادش ابن قولویه مدفون گردید.

منبع:
دانشنامه‌ی اسلامی
روحشان شاد و یادشان گرامی باد.

اولین کسی باشید که این پست رو میپسنده!
Print Friendly
مهدی عزیززاده

درباره مهدی عزیززاده

بنام خداوند بخشنده مهربان ضمن عرض سلام و درود به خدمت بازدید کنندگان این جانب: مهدی عزیززاده خرمی هستم این جانب در روز شنبه مورخ 5 آبانماه سال 1363 هجری شمسی، 27 اکتبر سال 1984 میلادی و 2 صَفَر سال 1405 هجری قمری در استان مازندران شهرستان آمل متولد شدم. از همان ابتدای کودکی من نابینا به دنیا آمدم. دوران ابتدائی را در مدرسه استثنائی دین و دانش آمل به پایان رساندم. سپس مقاطع راهنمایی و متوسطه و پیشدانشگاهی را مثل خیلی از همنوعانم در مدارس عادی سپری کردم. این جانب در سال 81 در آموزشگاه شهید مدنی آمل همگام با گروهی از همنوعانم مهارتهای ICDL را زیر نظر خانم نائیجیان گذراندم. و در پایان آن دوره در امتحان مربوطه این جانب با نمره عملی 100 و نمره تئوری 99 به عنوان نفر اول انتخاب شدم. بعد از آن چون آن زمان من کامپیوتری نداشتم به مدت 5 سال از رایانه به اجبار فاصله داشتم. بعدها در سال 86 با تهیه کامپیوتر و تهیه بستههای آموزشی و راهنمایی دوستان خصوصاً دوست و یار با وفایم آقای عادل اکبری توانستم اکثر مهارتها را بیاموزم. در همینجا بر خود لازم میدانم در وهله اول از سرکار خانم نائیجیان که مهارتهای پایه و اساسی کامپیوتر را به بنده آموختند و در وهله بعد از جناب آقای عادل اکبری که با صبر و حوصله در راه یادگیری مهارتهای بیشتر کُمَکَم کردند و از هیچ کوششی دریغ نکردند و حتی هنوز هم من از محضرشان درس میگیرم صمیمانه و متواضعانه تشکر و قدردانی کنم. این جانب در سال 87 در خانه نور جانبازان آمل به مدت 3 ماه به تدریس کامپیوتر به جانبازان عزیز شهرمان اشتغال داشتم. همچنین در سال 89 در مدرسه استثنائی شهرمان به تدریس رایانه به دانش‌آموزان پرداختم. هماکنون نیز گاهاً جسته و گریخته به طور خصوصی به برخی از بچهها کامپیوتر میآموزم یا مشکلاتشان را در این حیطه برطرف میکنم. این جانب پس از اتمام دوره پیشدانشگاهی در سال 82 در آزمون ورودی دانشگاه شرکت نمودم. و با رتبه 47747 مجاز به انتخاب رشته شدم اما در انتخاب رشته پذیرفته نشدم. با این حال امیدم را از دست ندادم و مجدداً در سال 83 در آزمون شرکت کردم و با رتبه 23000 موفق به پذیرفته شدن در دانشگاه پیام نور شهرستان محمودآباد در رشته الهیات و معارف اسلامی با گرایش فقه و مبانی حقوق اسلامی شدم. و در سال 90 موفق به اخذ مدرک کارشناسی در رشته فوق گردیدم. من یک فرزند دختر به نام مریم دارم. که خیلی هم دوستش دارم! الآن که دارم اطلاعات بخش شناسنامه ام رو بروز میکنم مریم خانُمَم کلاس دوم دبستان رو تمام کرده و انشاالله در مهرماه امسال به کلاس سوم دبستان خواهد رفت. یک برادر نابینایی هم دارم اما متأسفانه خواهری ندارم البته خیلی دوست داشتم خواهر داشته باشم چون اعتقاد قلبی من این است که خواهر نعمتی بزرگ است چرا که میتوان در کنارش یا با حرفهایش یا با قربان صدقه رفتن برادرهایش یک تسکین دهنده روح و جان برایمان باشد. البته ما برادرها هم باید هوادار خواهرمان باشیم. میتوانید از دو راه ایمیل و تلفن همراه با من در ارتباط باشید البته من نیز مانند اکثر دوستان نابینا تلفن گویا دارم و با پیامک هم مشکلی ندارم البته کاربر اِسکایپ نیز هستم. از افتخارات معنوی من تشرف 15 مرتبه به مشهد مقدس و 4 مرتبه به حرم حضرت معصومه (سلامالله علیها) و همچنین سفر روحانی کربلای معلا میباشند. از غذاهای محبوبم ماکارونی و خوراک جگر البته جگر سیاه است. من آدم زیاد احساسی نیستم اما خیلی زود به اشخاص دلبسته شده و به آنها وابستگی عاطفی پیدا میکنم. به مباحث کامپیوتری و خصوصاً آموزشی در این حیطه علاقه دارم و تا آنجا که بتوانم پیگیری میکنم. این جانب مدت یک سال در گروه تواشیح سبحان عضویت داشتم و هماکنون مثل خیلی از همنوعانم در قرائت قرآن و خوانندگی دستی دارم. راههای ارتباط با من: ایمیل: m.azizzadeh.amol@gmail.com تلفن: 09114140583 آیدی اِسکایپ: mehdi.azizzadeh.2014 شاد باشید و سرفراز. آخرین بروز رسانی: شنبه- 29 خردادماه سال 1395, ساعت- 18:20دقیقه و 46ثانیه.
این نوشته در دسته‌بندی نشده, زندگینامه, مذهبی, مطالب تاریخی, معرفی ارسال و , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , برچسب شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

2 پاسخ به به مناسبت بزرگداشت شیخ مفید رحمتالله علیه: زندگینامه ی مختصر از شیخ مفید

  1. سلام داش مهدی واقعا جامع و کامل و خواندنی بود

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Question   Razz  Sad   Evil  Exclaim  Smile  Redface  Biggrin  Surprised  Eek   Confused   Cool  LOL   Mad   Twisted  Rolleyes   Wink  Idea  Arrow  Neutral  Cry   Mr. Green