عرفان و خودسازی راهی برای درک اعیاد بزرگ


- 463 بازدید

عرفه روز بازگشت به خویشتن و آمادگی روحی برای درک محرم است

امروز روز ترویه (به معنی سیراب کردن ، سیراب گردانیدن ، کسی را بر روایت شعر داشتن ، در کاری اندیشه کردن اندیشیدن ، در کار و نگریستن پایان آن را و تعجیل نکردن در جواب)است
(وجه تسمیه این روز در کلام امامان معصوم برداشتن و ذخیره نمودن آب در روز هشتم ذی حجه میباشد)
و جمعه و فردا روز عرفه و بعد روز عید قربان از چهار روزی که خداوند از بین ایام برگزیده(برگرفته از حدیث نبوی)
پس برای بهره مندی از دریای عظیم و بیکران لطف و رحمتش باید این روزها را به خوبی درک کرد و تلاش نمود تا بهترین توفیقات و شایستگیها را به دست آورد
و من الله توفیق التماس دعای خیر فراوان

خود سازی به معنای : ظاهر خود را آراستن و کوشش برای تهذیب اخلاق خویش است . دراصطلاح , به معنای تکمیل و پرورش نفس و استفاده بهینه از خواست ها و تمایلات به صورت همآهنگ و درجای خود می باشد.بنابر قول مشهور, انسان در میان سایر حیوانات که تک بعدی هستند, دارای دو بُعد مادی و معنوی (جسمی و روحانی ) می باشد.
بُعد مادی , بعد جسمی و حیوانی و غرایز و تمایلات و جنبه های شهوانی نیزنامیده می شود. بعد معنوی , بعد ملکوتی و انسانی و تمایلات عالیهء انسانی و فطری عقلائی نیز گفته می شود.امتیاز انسان بر سایر حیوانات , به خاطر داشتن بعد معنوی و روحانی می باشد. وقتی انسان می گوید: گرسنه یاتشنه هستم و یا خانه و ماشین و زن و
فرزند و پول و مقام می خواهم , خبر از بعد مادی و حیوانی خود می دهد ووقتی صحبت از شناخت و وجدان و ایثار و حقیقت خواهی و علم جویی و هنر دوستی می نماید, از بعد معنوی و ملکوتی خود خبر می دهد.
هر کدام از این دو بعد نیازمند غذایی هستند که با دیگری تفاوت دارند و غذای جسم , ورزش و پیاده روی وشنا و غذاهای مقوی , مثل گوشت و شیر و سبزیجات و آجیل و شیرینی است , و غذای روح , نماز و روزه و امربه معروف و عبادت و ارتباط با خدا و خواندن کتاب های مفید و تلاوت قرآن و دعا و انفاق
و گذشت و ایثار واصلاح ذات البین و تواضع است .کسی که می خواهد خود سازی کند, باید به هر دو بعد توجه کند و هر دو را هماهنگ , رشد و تعالی دهد,چون توجّه به یک بعد و غفلت از بعد دیگر, زیان غیر قابل جبرانی به بار خواهد آورد.
آیت الله محمد تقی مصباح یزدی در کتاب پیام امام صادق عَلَیهِسّلام به رهجویان صادق چنین میفرمایند
هرچه شیئى نفیستر و باارزشتر باشد دشمن بیشترى دارد. هرقدر کالایى گرانبهاتر باشد نوع تقلّبى و غیر واقعى آن بیشتر ساخته مى‌شود مثلاً الماس چون سنگى قیمتى است زیاد سعى مى‌کنند تا سنگ‌هاى دیگرى را مانند آن درست کنند و به جاى الماس بفروشند. این مسأله به دلیل کمیاب بودن کالاى اصلى از یک سو و ارزشمند بودن آن از سوى دیگر است.
عرفان و سیر و سلوک واقعى راهى است دشوار و صعب الوصول که پیمودن آن نیاز به اخلاص کامل، استقامت و پشتکار دارد. گذشته از این، هرکس به قدر همت و ظرفیت خویش مى‌تواند مراحلى از آن را بپیماید. ممکن است در میان میلیون‌ها انسان، تنها چند نفر انگشت شمار بتوانند به مراتب عالیه آن دست پیدا کنند. به دلیل محبوبیت این کالا و پر مشترى بودنش، زیادند افرادى که نوع بدلى و تقلّبى آن را عرضه مى‌کنند. متأسفانه امروز بازار عرفان‌هاى تقلّبى در دنیا رواج زیادى دارد، و این خلاف انتظار نیست. اکنون در این میان، چه باید بکنیم تا این نیاز فطریمان را اشباع کنیم و در رسیدن به کمال نهایى خود کامیاب باشیم؟
به نظر ما تنها راه براى رسیدن به این مهم شناخت هرچه بهتر و بیش تر اهل بیت(علیهم السلام) و مکتب و روش آنان و محک زدن سایر چیزها با آن است. هر معرفتى که عرضه مى‌شود و هر دستورالعملى که ارایه مى‌گردد، باید با معارف و دستورات آنان بسنجیم؛ اگر متناسب با آنها بود حقیقى است، وگرنه بدلى و از نوع غیر واقعى است.
یکى از روایاتى که در این زمینه وجود دارد، وصیت امام صادق(علیه السلام) به یکى از اصحاب خاصّشان به نام عبداللّه بن جندب است که مقامات والایى در معنویات و معارف داشته است. در این وصیت، حضرت ابتدا هشدار مى‌دهند و متذکر مى‌شوند، کسانى که در مسیر صحیحى قرار مى‌گیرند و مى‌خواهند راه درست خداشناسى را طى کنند،
باید توجّه داشته باشند که خطرات بسیارى در پیش رویشان وجود دارد. طرح این نکته از سوى امام صادق(علیه السلام) در ابتداى این روایت براى توجه دادن به این نکته است که گرچه بحمداللّه، خداوند ایمان به خود را در دل ما قرار داده و ما در میان تمام ادیان آسمانى، کامل ترین آنها، یعنى اسلام را پذیرفته ایم؛ هم چنین در
میان مذاهب منسوب به اسلام نیز مذهب اهل بیت(علیهم السلام) را انتخاب کرده ایم و ظاهراً راه خود را یافته ایم و هیچ مشکلى نداریم، اما از یک نکته نباید غفلت کنیم.
راحت طلبى و تنبلى همیشه در انسان وجود دارد. همین موجب مى‌شود انسان وقتى به جایى مى‌رسد تصور کند دیگر مشکلى ندارد و کار تمام است، در حالى که اگر خوب بیندیشید، مى‌بینید که تازه اول مشکل است. هر قدر انسان در نردبان تکامل بالاتر مى‌رود، سقوطش خطرناک تر مى‌شود. کوه بزرگى را تصور کنید که عده‌اى قصد دارند به قلّه آن صعود کنند. کسانى که در دامن کوه سیر مى‌کنند، خطر چندانى تهدیدشان نمى‌کند. آنها که کمى بالاترند، اگر بلغزند، ممکن است فقط یکى دو متر سقوط کنند، ولى بالاخره جان سالم به در مى‌برند. اما آنها که تا نزدیکى قلّه بالا رفته اند، اگر سقوط کنند، به هیچ وجه نجات نخواهند یافت.
وضعیت ما در مسیر تکامل نیز به همین ترتیب است. درست است که بسیارى از مراحل کمال را طى کرده ایم و راه درازى را پیموده ایم، و اگر ادامه دهیم به مقصد مى‌رسیم، ولى در چنین مرحله‌اى اگر در بین راه سقوط کنیم، خطر هلاکتمان قطعى است.
شیطان دشمن بزرگ انسان است. سعی و تلاش او بر این است که انسان را از مسیر حق منحرف کند. هر قدر انسان در راه صحیح پیش تر برود، شیطان بیش تر تلاش مى‌کند تا او را منحرف سازد. شیطان با کسانى که از ابتدا قدم در این راه نگذاشته اند، کارى ندارد. آنها خودشان منحرف هستند؛ لازم نیست شیطان آنها را منحرف کند. به محض آن که کسى یک قدم در راه صحیح برمى‌دارد، شیطان متوجه او مى‌شود و سعى مى‌کند تا از همان ابتدا او را منحرف نماید. اگر دو قدم
به پیش رفت، تلاش شیطان مضاعف مى‌شود. هر قدر در این راه جلوتر برود، شیطان سعى بیش ترى براى گمراهى او مى‌نماید.
امام خمینی (ره ): اولین قدم برای تهذیب نفس , تفکر است , و تفکر عبارت است از آن که انسان لااقل در هرشبانه و روز مقداری ـ حتی اگر کم باشد ـ فکر کند.فکر دو نوع است : مخرب و سازنده . اگر فکر کند مرتکب اعمال
غیر قانونی و خلاف شرع و خلاف اخلاق بشود و از این راه ها به لذات نائل گردد, این فکر مخرّب است , ولی تفکر دربارهء عظمت و جلالت خدا ومخلوقات و نعمت های خدا و هدف آفرینشِ و اندیشیدن در این زمینه که از کجا آمده ام و چرا آمده ام و سرانجام به کجا خواهم رفت و در جهان آخرت از من چه می خواهند و چه نوع اعمال و عقاید و رفتارهایی در آن جابیش تر خریدار دارد, فکر سازنده است .دومین قدم برای خود سازی ـ از دیدگاه امام ره ـ عزم و تصمیم انجام واجبات و ترک محرمات و جبران آنچه در گذشته از واجبات ترک شده است ,(۳) می باشد.امام در قدم های بعدی : مشارطه و مراقبه و محاسبه را پیشنهاد می فرمایند.
مشارطه آن است که در ابتدای هر روز با خود شرط کند و عهد و پیمان ببندد بر خلاف دستورهای الهی و دین مقدس گام بر ندارد.مراقبه , آن است که در تمام ساعات شبانه و روز مراقب و مواظب باشد بر خلاف
شرط و پیمانی که بسته ,گام بر ندارد, چون یکی از نشانه های مؤمن این است که رعایت عهد و پیمان خود بنماید ().(۴)
محاسبه آن است که در پایان هر روز بنشیند و حساب کند چقدر به عهد خود وفا کرده است . اگر دید کاملاًموفق بوده و انحراف و کوتاهی نداشته است , از این بابت خدا را شکر کند. در غیر این صورت غصه بخورد وناراحت شود و از خداوند عذر خواهی کند, چون خداوندِ بزرگ به همه کارها و اعمالی که به صورت آشکار و پنهانی انجام می گیرد آگاهیدارد. فکر نکند اگر گاهی بر خلاف شرط و عهد خود عمل کند, خداوند اطلاع ندارد. قرآن مجید فرمود: .گفتنی است : بعضی را نیز اضافه می کنند, و آن این که : اگر برخلاف عهد خود گام برداشت , خود راسرزنش و ملامت نماید و برای خود جریمه بنویسد, مثلاً بگوید: اگر یک بار بر خلاف شرطم عمل کنم , یک روزیا چند روز روزه بگیرم
, یا چند تومان به فقیر بدهم و یا فلان عمل خوب را برای رضای خدا انجام بدهم .امام محمد غزالی از عرفا و از معروف ترین علمای اسلام است ایشان راه های خودسازی را چنین بیان می کند:
اطاعت از فرامین و دستورهای الهی
ادب در حرکات و سکنات و معیشت
پاک کردن دل از اخلاق ناپسند
آراستن دل به اخلاق پسندیده
دستورالعملی در مورد خودسازی تلخیص و برگرفته از کتاب چهل حدیث امام خمینی،
انسان باید قلباً مطمئن شود که با گناه دوستیش با خدا قطع میگردد و باید: ۱ – نمازها را حتی المقدور اول وقت بجای آورند، زیرا نماز بالاترین فریاد برعلیه شیاطین درونی و بیرونی است. نماز پیوستن به صف حق و تبرّی از جبهه باطل است، هیچکدام از اولیاء خدا بدون اقامه نماز به جایی نرسیدهاند.
۲ – سعی کنند دعاهای هر روز را تلاوت نمایند.
۳ – تعقیبات نمازها را فراموش نکنند.
۴ – تلاش نمایند نماز شب و سایر نوافل را ولو در ابتدا بصورت مختصر، اقامه نمایند تا در مراحل بعدی برای آنان ملکه شود.
۵ – توسل به ذیل عنایت باری تعالی و اقامه دعاها و راز و نیازها را اولویت کار خود قرار دهند.
۶ – زیارت امامان و امامزادهها نیز نقش عمدهای در خودسازی دارد، بالاخص زیارت عاشورا.
۷ – عزاداریو سوگواری برای اهل بیت اکسیر اعظم خودسازی است.
۸ – صله رحم و سرکشی به بستگان و دعوت از آنان و هدیه دادن به مؤمنین آنان.
۹ – ذکر خدا و یاد حضرت سبحان جلّ و علا سر حله عرفان، خداشناسی است که در خودسازی بسیار مؤثر است.
۱۰ – دوری از غافلان و پرهیز از همنشینی با دلهای افسرده و قلوب پژمرده در اثر غفلت .
۱۱ – تلاش برای شناسائی بندگان مطیع حضرت حق و مجالست و مؤانست با هل دل.
۱۲ – شرکت مستمر در نمازهای جمعه و جماعات.
۱۳ – هیچگاه به اعمال خود مغرور نشود بلکه روز به روز بر کمیّت و کیفیّت افعالش محاسبه کند.
۱۴ – در تقرب به خدا چنان حریص باشد که از ارتکاب به مکروهات هم خوف داشته باشد.
۱۵ – خود را همواره در محضر ربّ العالمین ببیند.
۱۶ – یقین کند که همه اعمال روزی مورد سنجش دستگاه کبریایی قرار میگیرد.
در حالات سید مهدی بحر العلوم نوشته اند که روزی شاگردانش دیدند که ایشان خوشحال و مسرور به سجده افتادند وقتی سبب را پرسیدند جواب دادند:پس از چهل سال زحمت
کشیدن در راه ریشه کنی حسادت امروز فهمیدم که حسادت ندارم”.
علامه حسن زاده آملى در مورد راه‌هاى خود سازى چنین توصیه مى فرماید:
۱- تلاوت و بهره مندى از قرآن
۲-دائم الوضو بودن
۳-اعتدال در خوردن و آشامیدن، یعنى نه آن قدر زیاد بخورد که به شکم درد مبتلا شود، ونه آن قدر کم بخورد که قدرت بر انجام کارى نداشته باشد
۴-اعتدال در گفتار
۵-محاسبه نفس؛
۶- مراقبه ؛
۷- رعایت ادب اسلامى ؛
۸-عزلت و گوشه نشینى ؛
۹- تهجّد (شب زنده دارى ) ؛
۱۰-تفکر و اندیشیدن ؛
۱۱-یاد خدا در همه حال بودن ؛
۱۲-ریاضت ؛
۱۳-میانه روى در کارها؛
۱۴-تعظیم امر خالق و شفقت با خلق ؛
۱۵-تمسّک به ویژگى‌هاى عبادالرّحمن که قرآن مجید در سوره فرقان، آیات ۶۳ـ ۷۴ برشمرده است.
برخی از این صفت ها به جنبه های اعتقادی ارتباط دارد و یعضی جنبهء اخلاقی و برخی اجتماعی اند و قسمتی جنبه فردی و بخش دیگرجمعی است و مجموع صفات به قرار زیر است
۱ تواضع و فروتنی و دور بودن از تکبّر و غرور
۲ حلم و بردباری در مقابل سخنان زشت و جاهلانه و برخوردهای نابخردانه افراد جاهل و نادان .
مؤمنان ازکوره در نمیروند, بلکه با حلم و بردباری و بزرگواری از کنار جاهلان و سخنان و کردار آنها رد میشوند
۳ تهجّد و شب زنده داری , آن گاه که دیگران خوابیده و در بستر به استراحت پرداخته اند,
عبادالرحمن ,خواب را بر خود حرام کرده و بیدار شده و به عبادت خدا می پردازند
۴ خائف و هراسناک , عباد الرحمن از مجازات و کیفرهای الهی در جهان آخرت هراسناکند
۵ اعتدال در انفاق و کمک به مستمندان , نه آن گونه که همه دار و ندار خود را به بیچارگان و تهیدستان بدهند و در راه خدا انفاق کنند, و نه آن طور که چیزی انفاق ننمایند
۶ معبودی جز خدا ندارند
۷ دستانشان بدون دلیل به خون بی گناهان آلوده نیست
۸دامان عفتشان هرگز آلوده نمیشود
۹ شهادت باطل نمی دهند و حقوق دیگران را حفظ کرده و محترم می شمارند
۱۰ هنگام برخورد با آیات الهی دارای چشمانی بینا و گوشیشنوا هستند
۱۱ توجه خاصی به تربیت فرزند و خانواده دارند و خود را در این راه مسئول دانسته و از خدا می خواهند فرزندان را مایه روشنایی چشمانشان قرار بدهد
۱۲احساس مسئولیت در مقابل مردم می کنند و نمی خواهند تنها گلیم خود را از آب بیرون بکشند, بلکه می خواهند غریق را بگیرند و از خدای بزرگ می خواهند آنان را امام و پیشوای پرهیزکاران قرار بدهد.(
گفتنیست خودسازی باید مرحله به مرحله انجام بگیرد
تخلیه ,تجلیه , تحلیه و فنا فی اللّه .در مرحله اوّل (تخلیه ), سالک مأموریت
دارد باطن خود را از اخلاق و صفات زشت و رذیله مانند بخل وحسد و کبر و غرور و ریا و دنیا خواهی خالی کرده و ویروس های فساد را از آن بزداید.در مرحله دوم (تجلیه
) وظیفه دارد درون را جلا داده و صیقلی کند, تا تمام ویروس های فساد از آن پاک شود.در مرحلهء (تحلیه ) به جای ویروس های وجین شده , باغچهء دل و درون را با صفاتی
مثل تقوا و تواضع وفروتنی و ایثار و فداکاری و شجاعت و حقیقت خواهی زینت دهد و این درخت های پاک را در آن غرس نماید.

یک نفر این پست رو پسندیده!

Print Friendly, PDF & Email



  • درباره ثنا

    به نام الله مهربان خدایی که با نهایت لطف و رحمتش زندگی بخشید و قطعه ای از پازل هستی قرارم داد امید که آنی بشوم که او دوست دارد. همو که راههای تازه و درهای پیروزی را با کلیدهای طلایی مهرش میگشاید و آدمی را با دوستی مهربانی تلاش در راهش و توکل به خود به موفقیتهای چشمگیر میرساند.لیلا غلامی هستم ساکن شهرستان دوست داشتنی و خوب جهرم نابینا لیسانس روانشناسی و در مسیر موفقیتم با تکیه بر خدای بزرگ که درسهایی به من داد که متوجه بشم بهترینم خودش هست و عالیترین زندگی برام در دست خودش و من هرچه از او درس میگیرم بیشتر از نعمت هاش و زندگی لذت میبرم.خدایی که با همه وجود فهمیدم اگر قدمی برداری و حرکتی کنی قدمهای پر برکتش رو برات بر خواهد داشت و اگر دریچه ای از سمت نور رو گشودی درهای رحمتش رو پیاپی به سمتت باز خواهد کرد.جستجوگر و حقیقت طلبم دغدغه های من روشن شدن حق نابودی باطل در همه ابعاد زندگی و علم و پیروزی حقیقت و راستیهاست.برخی فعالیتها علایق و افتخارات مهم:انتقال پیامهای مهم در جهت هدفی مهمتر.فعالیتهای قرآنی و فرهنگی مجازی و بیرونی.شناخت مبانی روانشناسی حقیقی مهدویت طب سنتی اسلامی و خودشناسی.استفاده از رسانه های جمعی منور کتابها و مقالات و برنامه های متنوع و مفید.و مهمتر اینکه یادگار شهیدم داییهایی که دوستان قدیمی و تازه من هستند آشنایانی مهربون و خانواده ای با درک هوادار و دلسوزی دارم و امامی که همه جا و همه وقت در نهایت محبت مرا میفهمد و اگر چشمهای زخم خورده از تیر خطاهای خود و بیگانه به سمتمان را از این آلودگی پاک کنیم میفهمیم که او و خاندان پاکش و کلام خدایش با تک تک ما چنینند...
    این نوشته در مذهبی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

    2 پاسخ به عرفان و خودسازی راهی برای درک اعیاد بزرگ

    1. نوشته هات خیلی قشنگ بود خواهر گلم امیدوارم بتونی روزی نویسنده ی بزرگی بشی

    2. ثنا می‌گوید:

      ممنون عزیزم چه جالب اتفاقی اینجا نظرتو دیدم خوب شد جواب دادمو شرمندت نشدم البته در صورتی که ببینی امیدوارم
      مرسی از لطفت ما که همین طوری کار میکنیم ولی شما که قطعً انشا الله و به یاری او و تلاشت

    پاسخ دهید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

    Question   Razz  Sad   Evil  Exclaim  Smile  Redface  Biggrin  Surprised  Eek   Confused   Cool  LOL   Mad   Twisted  Rolleyes   Wink  Idea  Arrow  Neutral  Cry   Mr. Green